Powikłania w leczeniu onkologicznym są naturalnym efektem ubocznym terapii. Można je ograniczyć stosując zalecenia lekarza onkologa. Poradnia onkologiczna to miejsce konsultacji, badania ale także przekazania najważniejszych informacji pacjentowi. Informacja o chorobie onkologicznej, diagnoza onkologiczna, często jest szokiem ograniczającym pacjentowi przyjmowanie kolejnych informacji. W tym miejscu publikujemy kompendium porad, których głównym odbiorcą jest pacjent onkologiczny.

Jak pielęgnować leczone obszary ciała podczas radioterapii?

Jeżeli wystąpi poparzenie skóry w trakcie radioterapii (odczyn popromienny) nie należy myć wodą podrażnionej okolicy.

Napromienianą skórę należy myć opłukując małą ilością letniej wody oraz delikatnie osuszać ręcznikiem, starać się nie drażnić napromieniowanej skóry i nie zmyć kresek. Nie wolno używać na tym obszarze skóry dezodorantów, kremów, oliwek, środków zawierających alkohol, plastrów, itp. Można używać łagodnych dermokosmetyków o pH neutralnym dla skóry, nie zawierających barwników, ani środków zapachowych. Do golenia należy używać tylko maszynki elektrycznej lub skracać włosy nożyczkami. Nie wolno golić twarzy „na mokro” za pomocą maszynki ręcznej czy też brzytwy. Nie wolno stosować płynów po goleniu. Podrażnionej skóry nie należy trzeć, drapać, opalać, tatuować, nagrzewać ani chłodzić (np. workami z lodem). W trakcie leczenia przeciwwskazane są kąpiele parowe, sauna, zabiegi kosmetyczne, kąpiele w basenach z wodą chlorowaną. Nie można podrażniać mechanicznie miejsca napromienianego poprzez ocieranie, drapanie oraz noszenie ciasnej bielizny. Zaleca się noszenie luźnych bawełnianych ubrań tak, aby nie obcierały one napromienianej okolicy.

Napromieniana skóra jest wrażliwa jeszcze kilka tygodni po leczeniu. Należy przestrzegać wyżej wymienionych zaleceń jeszcze 1–2 tygodnie po zakończeniu radioterapii. Po radioterapii przeciwskazane jest opalanie się na słońcu oraz korzystanie z solarium.

Jak dbać o rysunek (znaczniki w postaci tatuażu)?

  • Skóry, na której zostały zaznaczone kreski, nie należy smarować kremami, oliwkami, balsamami, itp.
  • zaleca się posypywanie rysunku zasypką lub talkiem dla dzieci w celu zapewnienia większej trwałości znaczników
  • w pobliżu i pomiędzy liniami należy myć się nawilżonymi chusteczkami, jednak unikać tych dla dzieci, gdyż zawierają w sobie oliwkę
  • w przypadku, gdy kreski zbledną, należy zgłosić się na ich poprawienie – istotne jest aby w dniu rozpoczęcia terapii i przez cały okres jej trwania, rysunek był dobrze widoczny
  • zwykle powoduje on zabrudzenie odzieży

Jak dbać o siebie w trakcie leczenia radioterapią?

Należy:

  • dbać o zbilansowaną lekkostrawną dietę i utrzymywać prawidłową wagę ciała, lekarz prowadzący udzieli informacji dotyczących indywidualnej diety wskazanej w trakcie leczenia
  • unikać jedzenia tłustych, ciężkostrawnych, wzdymających, kwaśnych, ostro przyprawionych, bardzo zimnych lub gorących pokarmów
    w trakcie prowadzonego leczenia obowiązuje bezwzględny zakaz palenia tytoniu i spożywania alkoholu, – w dużym stopniu obniża to efekty radioterapii, a może nasilić objawy popromienne
  • w miarę możliwości, jak najwięcej wypoczywać i pić dużo płynów obojętnych – np. wody niegazowanej.

UWAGA! Należy zawsze poinformować lekarza o:

  • wszystkich przyjmowanych (bądź planowanych do przyjęcia) lekach (nawet gdyby miała być to zwykła aspiryna!)
  • wszelkich niepokojących objawach – w przypadku zbyt dużych odczynów skórnych oraz innych dolegliwości, lekarz zaleci właściwe postępowanie, przepisze odpowiednie leki, wskaże dietę, a jeśli będzie to koniecznie przerwie leczenie

Jakie badania profilaktyczne należy wykonywać i kiedy?

  • Po 25. roku życia każda kobieta powinna regularnie wykonywać badania cytologiczne. Pozwala ono wykryć stany przednowotworowe i wyleczyć je podczas prostego zabiegu.
  • Po 50. roku życia należy wykonać mammografię. Badanie to pozwala wykryć nowotwór piersi we wczesnym stopniu zaawansowania.
  • Pamiętajmy! Nie zapobiega ona zachorowaniu na raka, ale wykrywa go wcześnie, więc szanse na wyleczenie są większe.
  • Po 50. roku życia zalecanym zabiegiem jest kolonoskopia, czyli badanie jelita grubego. Zaleca się, żeby wykonywać ją co pięć, dziesięć lat…

Jak kobieta powinna przeprowadzić samobadanie piersi?

Badać powinnyśmy się raz w miesiącu, najlepiej kilka dni po miesiączce. Zaczynamy od dokładnego obejrzenia piersi. Oceniamy czy skóra nie jest zmieniona. Trzeba zwrócić uwagę na symetryczność brodawek, czy nie ma z nich wycieku, szczególnie budzi niepokój wyciek krwisty.

Jeśli widać poszerzone naczynia krwionośne, tzw. „skórkę pomarańczową”, owrzodzenia skóry piersi należy udać się do onkologa.

Po obejrzeniu przechodzimy do badania okrężnym ruchem piersi. Zwracamy uwagę na wszelkie nierówności, zgrubienia, szczególnie guzki małe, twarde powinny nas zaalarmować. Pamiętajmy o zbadaniu dołów pachowych. Pierwszym objawem może być dyskomfort w pasze.

Jeśli cokolwiek wzbudzi nasz niepokój w trakcie samobadania należy zwrócić się o pomoc do onkologa. Do Poradni Onkologicznej skierowanie nie jest wymagane.